WIELKI POST

Środa Popielcowa rozpoczyna okres czterdziestodniowego przygotowania do największej chrześcijańskiej uroczystości – Świąt Paschalnych. Wielki Post, bo tak nazywa się ten okres, trwa do początku liturgii Mszy Wieczerzy Pańskiej sprawowanej w Wielki Czwartek.

Wielki PostW II już wieku wieku, dla lepszego przygotowania do przeżycia Świąt Paschalnych, dodano dwa dni postu przed tym świętem – ku czci 40-dniowego postu Pana Jezusa był nakazany post 40-o godzinny (obowiązywał zatem w Wielki Piątek i w Wielką Sobotę). W wieku III poszczono już cały tydzień. Natomiast na początku wieku IV wprowadzono post 40-o dniowy na pamiątkę postu Jezusa Chrystusa. Po raz pierwszy wspomina o tym św. Atanazy z Aleksandrii w liście pasterskim z okazji Wielkanocy z 334 r. Chodziło o to, aby jak najlepiej przygotować wiernych do świąt wielkanocnych. W wieku VI w Rzymie post rozpoczynał się 6 tygodni przed Wielkanocą. Jednak po odliczeniu niedzieli, w które nigdy nie poszczono, post trwał właściwie tylko 36 dni. Dlatego w wieku VII dodano brakujące dni i wyznaczono jako początek Wielkiego Postu Środę Popielcową. Ostatecznie środa jako początek Wielkiego Postu weszła na stałe do tradycji rzymskiego kościoła w 1570 roku. W Środę Popielcową podczas Mszy Świętej celebrowany jest zwyczaj posypywania głów popiołem na znak żałoby i pokuty. Znany on jest w wielu kulturach i tradycjach. W Kościele pojawił się on w VIII wieku. W 1091 roku papież Urban II wprowadził ten zwyczaj jako obowiązujący w całym Kościele. W tym też czasie ustalono, że popiół do posypywania głów wiernych ma pochodzić z palm poświęconych w Niedzielę Palmową poprzedniego roku.

W okresie Wielkiego Postu, który jest czasem pokuty i nawrócenia, Kościół, przypominając słowa Jezusa, proponuje trzy drogi przybliżania się do Boga: post, jałmużnę i modlitwę. W rzeczywistości wszystkie one mają na celu wskazanie, że pierwszym działającym w naszym życiu jest Bόg, który jest w stanie skutecznie pokierować nasze życie, uleczyć nasze ewentualne zagubienie się w grzechu i pysze, czy zatrzymać choćby na chwilę nasze ciągłe zabieganie. Oczywiście, my ze swojej strony podejmujemy te działania mając na uwadze zbawcze posłanie Jezusa Chrystusa, a przede wszystkim Jego decyzję ofiarowania swego życia za nas, bo to jest głόwny motyw naszego nawrócenia. Trwalszemu przylgnięciu do Boga, nawróceniu serca ku Niemu oraz pojednaniu z bliźnimi, może pomóc:
– większa wstrzemięźliwości w jedzeniu i piciu,
– większe zasłuchanie się w Słowie Bożym, w czym mają pomóc również organizowane wielkopostne rekolekcje parafialne,
– unikanie zbytecznego rozproszenia w postaci hucznych zabaw,
– skupienia się na modlitwie, zarówno tej prywatnej jak i wspόlnotowej,
– wrażliwość na potrzeby innych,
– korzystanie z sakramentu pokuty i pojednania,
– uczestnictwo w różnych ćwiczeniach wielkopostnych, na przykład w nabożeństwach wielkopostnych (Gorzkie Żale, Droga Krzyżowa), podejmowanie pewnych innych, szczególnych postanowień mających wykazać bezinteresowność, szlachetność serca, uśmiech i życzliwość w stosunku do innych.

Liturgia tego okresu jest dość wyciszona. Dominującym kolorem szat liturgicznych jest fiolet. Z obrzędów Mszy Świętej znika uroczysty hymn „Chwała naEcce Homo wysokości Bogu” (śpiewany jedynie w czasie przypadających w Wielkim Poście uroczystości, np. św. Józefa – 19 marca, czy Zwiastowania Pańskiego – 25 marca) oraz radosna aklamacja „Alleluja” (nawet w uroczystości i święta) śpiewana przed odczytaniem fragmentu Ewangelii (zastępuje ją aklamacja „Chwała Tobie, Królu wieków” albo „Chwała Tobie, Słowo Boże”). Zakazane jest przyozdabianie ołtarza kwiatami, zaś gra na instrumentach muzycznych dozwolona jest tylko w celu podtrzymania śpiewu. Z rzadka także odzywają się dzwony. Jedynym wyjątkiem od tych ostatnich zastrzeżeń jest IV Niedziela Wielkiego Postu, zwana Niedzielą Laetare (łac. „Wesel się” – od pierwszych słów introitu). Wtedy kapłani mogą użyć szat w kolorze różowym do odprawiania Mszy Świętych. W okresie Wielkiego Postu zabroniony jest udział w zabawach. Organizuje się także zwykle kilkudniowe rekolekcje, które mają pomóc w dobrym przeżyciu tego czasu.

Z Wielkim Postem związane są szczególnie dwa nabożeństwa. Droga Krzyżowa, która w naszej parafii jest sprawowana w wielkopostne piątki o 17:30. Tradycja odprawiania Drogi Krzyżowej powstała w Jerozolimie. W średniowieczu rozpowszechnili ją franciszkanie, którzy oprowadzając pątników zatrzymywali się przy stacjach przedstawiających historię śmierci Jezusa. Liczbę czternastu stacji ustalono w XVII wieku. Drugim nabożeństwem jest nabożeństwo Gorzkich Żali połączone z wystawieniem Najświętszego Sakramentu i kazaniem pasyjnym. W naszym kościele sprawowane jest ono w każdą niedzielę Wielkiego Postu o 17:30. Jest to tradycja wyłącznie polska. Gorzkie Żale po raz pierwszy odbyły się w 1704 w kościele św. Krzyża w Warszawie. Szybko zdobyły popularność wśród wiernych i zostały wprowadzone do innych kościołów w Warszawie, a następnie również w całej Polsce. Struktura tego nabożeństwa opiera się na strukturze dawnej Jutrzni. Gorzkie Żale dzieli się na Zachętę i trzy części. W każdą niedzielę Wielkiego Postu odprawia się jedną część – tak że cały cykl odmawiany jest dwukrotnie w ciągu całego Wielkiego Postu. Do dnia dzisiejszego tekst Gorzkich Żali zachował oryginalne, staropolskie brzmienie.

Zachęcamy wszystkich parafian do owocnego przeżycia okresu Wielkiego Postu. Pojednani z Bogiem, Kościołem i bliźnimi będziemy mogli cieszyć się zwycięstwem Zmartwychwstałego Chrystusa nad grzechem, śmiercią i szatanem.

Powyższy opis zaczerpnięto ze stron Internetowej Liturgii Godzin oraz strony Ja Katolik (…)

Scroll To Top